Wysiedlenie Niemców w 1948 roku

W 1948 roku, a więc trzy lata po zakonczeniu II wojny światowej miało miejsce wysiedlenie Niemców przetrzymywanych przez kilka lat w Polsce na terenie Kopalni "Wolność" w Kowarach. Byli to specjaliści zajmujący się w czasie wojny wydobyciem i badaniem uranu z kowarskich sztolni. Historię ich wysiedlenia z Kowar przez Ogorzelec, a następnie przez Tuplice aż do samego Forst w Niemczech opisujemy w tłumaczeniu z oryginalnej niemieckiej dokumentacji poniżej:

Relacja z wysiedlania niemieckiej załogi kopalni rudy żelaza „Bergfreiheit” w Schmiedeberg / Riesengebirge, obecnie Kopalni „Wolność” w Kowarach, powiat Jelenia Góra – 25 czerwca 1948 roku. [fragm.]

Odpis z odpisu, 12.07.1948 r.

            W Kopalni „Wolność” (Bergfreiheit) pracowało jeszcze do czerwca 1948 roku 60 niemieckich fachowców, którzy zostali zatrzymani przez ówczesne polskie kierownictwo zakładu i wyłączeni z wysiedlenia. Fachowcy ci byli wykorzystywani w szczególności do ciężkich prac z tego względu, że brakowało polskich pracowników.

Tak wyglądała Kopalnia "Wolność ok. 1910 r.

            W nocy z 25 na 26 czerwca 1948 r. w godzinach między 1:00 a 3:00 zostali oni nagle, tak jak to było powszechne – bez wcześniejszego powiadomienia – przymusowo, przy użyciu najostrzejszych środków przemocy wraz ze swoimi rodzinami wysiedleni.

            Wysiedlenie odbywało się najogólniej opisując w następujący sposób: do mieszkań, w których mieszkali fachowcy, wkraczało 3-9 ciężko uzbrojonych – byli to polscy żołnierze i tajna policja państwowa – przymuszali Niemców do opuszczenia swoich mieszkań w jak najkrótszym czasie, bez pozostawienia im wystarczającego czasu na spakowanie niezbędnych ubrań i środków do życia.

            W wielu domach odłączono prąd elektryczny, dlatego odebrano im możliwość znalezienia potrzebnych rzeczy. Zabrane im zostały wszystkie polskie pieniądze, przy czym niektórzy posiadali w domu nawet po 20.000 złotych, również odebrano im wszystkie dokumenty i poinformowano, że otrzymają je ponownie na granicy. Jedyne co było dozwolone to zabranie ze sobą niemieckich pieniędzy, jednak i tak je co poniektórym odebrano. Część dokumentów została oddana wysiedleńcom na granicy, mimo tego duża część papierów zaginęła.

            Niemcy zostali następnie groźbami wyrzuceni na ulicę. Niektórych nawet bito. Zastrzeżono, że nie powinni brać za wiele ze sobą, ponieważ czeka ich około 5 km wędrówki na pieszo. Dlatego też niektórzy pozostawili swoje pakunki w mieszkaniach, inni z kolei na ulicy, ponieważ nie byli w stanie dźwigać ich ze sobą przez 5 km. Dalszy przebieg akcji okazał się taki, że niedaleko stał gotowy samochód ciężarowy, na który załadowano Niemców i przewieziono ich pod uzbrojoną eskortą na stację PKP w Ogorzelcu (Dittersbach städt.) w Gminie Kamienna Góra (Kreis Landeshut). Załadowano ich tam na czekający już pociąg towarowy. Po dłuższym czasie drzwi wagonów zostały zaryglowane i o godzinie 13:00 w południe ruszył pociąg w kierunku Forst[1]. Dopiero na ostatniej polskiej stacji granicznej Tuplice[2] otworzono drzwi i stłoczonych ludzi zaopatrzono w kawę. Również pozwolono tam niektórym osobom zaopatrzyć się w środki żywnościowe, co jednak nie było możliwe, ponieważ nie posiadali polskich pieniędzy. Po załatwieniu formalności takich jak cło dojechał pociąg w niedzielę – 27.06.1948 r., wieczorem o godz. 21:00 na dworzec w Forst.

Od 1951 r. kopalnia nosiła nazwę "Zakłady Przemysłowe R-1"



  

[1] FORST – pol. Barszcz, Barść – miasto we wschodniej części Niemiec, w kraju związkowym Brandenburgia.

[2] TUPLICE – wieś na granicy polsko-niemieckiej w województwie lubuskim, w powiecie żarskim.  

 

Oryginalny tekst dokumetu znajdziesz ⇒ TUTAJ

 

Inne ciekawe artykuły na temat sztolni uranowych w Kowarach znajdują się poniżej – Tomasz Rzerzycki – Rzekomo tajne kopalnie uranu Odkrywca nr 10 (117) 2008, s. 28 – 30:

1) Rzekomo tajne kopalnie uranu (cz. 1)

2) Rzekomo tajne kopalnie uranu (cz. 2)

3) Rzekomo tajne kopalnie uranu (cz. 3)

4) Sztolnie kowarskie

 

Galerię sztolni należących do Kopalni "Wolność" znajdziesz ⇒ TUTAJ

Facebook Comments

Comments are closed.